HOME  |  Omvangrijk herstel van groen erfgoed

Omvangrijk herstel van groen erfgoed

Wassenaar is niet zomaar een groene gemeente. Tien procent van ons grondgebied bestaat uit historische parken, tuinen en plantsoenen. Dit groene erfgoed is cultureel, economisch en natuurlijk kapitaal dat we willen behouden en doorgeven aan volgende generaties. Daarom zijn we dit voorjaar begonnen aan een grondige en broodnodige opknapbeurt. Door oud en waardevol groen in ere te herstellen, versterken we Wassenaar als ‘landgoed aan zee’.

Onderhoud en herstel

De parken van De Paauw, Backershagen, Rust en Vreugd en De Wittenburg zijn beschermde rijksmonumenten. Ze kampen met achterstallig onderhoud. Oorspronkelijke eigenschappen dreigen verloren te gaan. Dat gaat ten koste van de cultuurhistorische waarde, natuurlijke waarde en belevingswaarde van deze buitenplaatsen. Als beheerder van het openbaar groen is de gemeente verantwoordelijk voor de staat waarin een groot deel van deze parken verkeert. Daarom maken we een inhaalslag. Door vormen, kleuren en structuren te herstellen, laten we het unieke karakter van dit groene erfgoed weer tot zijn recht komen. Fraaie landhuizen, tuinen en waterpartijen komen zo beter tot hun recht. Verschillende delen van een park sluiten weer beter op elkaar aan. Met fiets- en wandelroutes maken we het park als geheel aantrekkelijker en beter toegankelijk.

Aanpak op maat
Het herstel van groen met een bijzonder verleden vergt een andere aanpak dan gewone parken, bos en plantsoenen. Bomen, heesters, bloembedden, perken en paden zijn geplant dan wel aangelegd in een bepaalde stijl, volgens een bepaald ontwerp. Elk park kent zijn eigen geschiedenis. Bovendien worden de meeste parken intensiever gebruikt dan toen. Welke kwaliteiten wil en kun je terugbrengen zonder het recreatief gebruik te hinderen of natuurwaarden te verminderen?

Aan de slag
Van elk park brengen we eerst de historische en landschappelijke waarden in kaart. Vervolgens formuleren we een visie en maken we een plan van aanpak voor het herstel. Voor De Paauw en Backershagen zijn de visies en herstelplannen inmiddels klaar. In het voorjaar zijn we op beide buitenplaatsen aan de slag gegaan. De werkzaamheden nemen zo’n twee jaar in beslag. Hierbij houden we rekening met het broedseizoen.

Snoeien en kappen
Herstel van het historisch karakter van de buitenplaatsen vergt soms forse ingrepen. Zeker omdat er sprake is van achterstallig onderhoud. Daar waar een overzichtelijk landschap is veranderd in al te weelderige natuur, wordt gesnoeid en gekapt. Wildgroei, maar ook zieke bomen worden verwijderd. Daar komt wel iets voor terug, zoals een fraai uitzicht of een oorspronkelijk wandelpad. Het zijn verborgen elementen die, eenmaal gerestaureerd of onthuld, de belevingswaarde van het groene erfgoed verhogen.

Vernieuwen
We planten ook nieuwe bomen en heesters, op plekken waar ze ooit bedacht waren. Hiervoor selecteren we soorten die passen bij het oorspronkelijke beeld van het park. Het uitgebreide vooronderzoek maakt duidelijk welke soorten dit zijn en waar aanplant gewenst is. Ook wandel- en fietspaden worden hersteld, namelijk door de bovenlaag te vernieuwen. Door alle wandelpaden lichtgeel en alle fietspaden grijs te maken, zorgen we tegelijkertijd voor goed herkenbare routes.

Waarom investeren?

Al vier eeuwen lang bieden buitenplaatsen en landgoederen rust en ruimte. Alleen al hierom is dit groene erfgoed, gelegen in de dichtstbevolkte provincie van Nederland, van grote waarde voor eigenaren, omwonenden en recreanten. Maar ook in andere opzichten profiteert de omgeving van Wassenaars groen. Oud groen is goud groen, zou je kunnen zeggen. Het is zaak zorgvuldig met dit kapitaal om te gaan.

Gezonde lucht
De Wassenaarse parken stellen mensen in staat te ontspannen en op adem te komen. Letterlijk, want door de afvang van fijn stof zorgt het groen voor schone lucht. In een dichtbebouwd Zuid-Holland fungeert de landgoederenzone als een groene long.

Klimaat
Het grote oppervlak aan groene ruimte heeft een gunstig effect op het klimaat. Bomen en planten nemen het broeikasgas CO2 op en helpen zo klimaatverandering tegen te gaan. Ook brengen ze welkome koelte op al te hete zomerdagen doordat ze vocht verdampen en schaduw bieden. Zo houden ze het klimaat in Wassenaar aangenaam. Door klimaatverandering vallen in Nederland steeds vaker stortbuien. Ze veroorzaken regelmatig wateroverlast en soms ook flinke schade. Het grote oppervlak aan historische parken helpt dit soort overlast in Wassenaar voorkomen. Regenwater stroomt immers gemakkelijk de grond in.

Natuur
Niet minder waardevol is de rol die de landgoederen spelen in het behoud en de bescherming van soms kwetsbare natuur. De parken, tuinen en waterpartijen vormen ecosystemen die, met elkaar verbonden, leefruimte bieden aan verschillende soorten planten en dieren. Hoe meer soorten, des te beter de natuur in staat is te leveren wat wij nodig hebben: van een vruchtbare bodem tot bijen die bloemen bestuiven. Deze biodiversiteit is een belangrijke graadmeter voor een gezond milieu.

Landgoed aan zee: in ieders belang

Het bijzondere karakter van deze omgeving, waarin historie en natuur al zo lang met elkaar verweven zijn, wordt algemeen erkend. De landgoederenzone van Wassenaar is door het Rijk aangewezen als beschermd dorpsgezicht. De provincie Zuid-Holland heeft de Wassenaarse landgoederenzone als provinciaal ‘kroonjuweel’ aangewezen. Het Wassenaars kustgebied maakt deel uit van het nieuwe Nationaal Park Hollandse Duinen.

Gemeente gaat voorop
Als eigenaar en beheerder investeert de gemeente in onderhoud en herstel van groen erfgoed. Daarnaast heeft de gemeente de ambitie om de positie van Wassenaar als ‘landgoed aan zee’ te versterken. Deze ambitie wordt beschreven en onderbouwd in onder meer de Structuurvisie Wassenaar 2025: landgoed aan zee (2017), de Erfgoedvisie Wassenaar 2018-2024: naar een erfgoedvisie voor iedereen (2018) en de Groen- en watervisie (2015).

Gezamenlijke inzet
De zorg voor de leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Mede dankzij de inzet van vele betrokken burgers blijft Wassenaar mooi en aangenaam. Vrijwilligers die een natuurgebied helpen beheren, buurtbewoners die straten vergroenen en boeren die weidevogels de ruimte geven: allen werken mee aan de realisatie van een ‘landgoed aan zee’. 

Uitdaging
Verschillende eigenaren van buitenplaatsen en landgoederen, de parken maar ook de gebouwen, staan net als de gemeente voor de  uitdaging hun cultuurhistorisch en natuurlijk kapitaal in stand te houden. Het bijzondere karakter en de beschermde status van het erfgoed brengen met zich mee dat onderhoud en verdere ontwikkeling ervan niet vrijblijvend zijn.

Ondersteuning
Wij komen landgoedeigenaren graag tegemoet in de behoefte aan relevante kennis en ondersteuning. Bijvoorbeeld door vooroverleg te voeren, waarin de gemeente met particuliere eigenaren een plan op maat maakt voor het beheer van het betreffende landgoed. Om de uitwisseling van informatie over een duurzaam en samenhangend beheer van erfgoed te stroomlijnen, richten we in 2018 een Erfgoedloket in. Hier kunnen onder andere eigenaren van buitenplaatsen, parken, monumenten of van ander erfgoed terecht met vragen, bijvoorbeeld over het in stand houden of verduurzamen van hun monument. Voor meer informatie over de voortgang van Erfgoedloket kunt u de website van de gemeente Wassenaar raadplegen via www.wassenaar.nl/cultureelerfgoed. Vragen kunt u stellen via erfgoed@wassenaar.nl.

Actuele informatie

Voor meer informatie over de werkzaamheden in de parken kijkt u op www.wassenaar.nl/landgoedbeheer.

Top