Gemeente Wassenaar - week 35 Weekboek China

week 35 Weekboek China

De zaterdag begint vroeg, we wachten met enige spanning op de Volkskrant waarin een portret cq gesprek van en met Marleen en mij is afgedrukt. De krant is nog niet bezorgd als we om half acht naar de bus lopen. Als hij er wel is, zijn we wel gerustgesteld door het gehele verhaal plus foto en kop. Met bijna al onze wensen is rekening gehouden en met uitzondering van een enkel zinnetje of woord klopt de tekst , pluim op de hoed van Jan Hoedeman en Remco Meijer. Wel blijft hangen dat in het gesprek korter en pas in een later stadium over de  ambtswoning is gesproken, maar het zij zo.

Ik heb besloten naar mijn moeder te gaan, ze is bezorgd dat haar zonen nu (weer) beide in het buitenland zullen zijn. Eerst in de vakantie, en nu morgen weer. Gelukkig komt mijn broer einde middag terug uit Bolivia, waar hij traditiegetrouw wandelde.  Ik zet Marleen af bij een bijeenkomst van PVDA economen en de Wiardi Beckman Stichting in een prachtige locatie aan een werf op het Bickerseiland, recht tegenover mijn broer. Als dat geen toeval is... Na twee uur Utrecht rijd ik terug naar Wassenaar. Daar boodschappen en andere last minute zaken voor de reis. Om vier uur ga ik naar de opening van een expositie in de Molen, een prettige gewoonte zo een paar keer p/j.  Een van de exposanten is familie van ons raadslid Rob Gussekloo en dat is te zien.  Ik haal Marleen op in (inmiddels) Den Haag waar we  daarna een jarige vriend in het Benoordenhout bezoeken. Om half acht  thuis en lekker met eten van Broeders op de bank bij de TV. Ik probeer met een clean desk op de laptop en mijn werkkamer op de Paauw te vertrekken dus werk veel af die avond.

Zondag hard lopen, lekkere voorraad frisse lucht voor de vele uren binnenshuis.  Daarna het hoofd erbij houden en pakken, lettend op de hitte in Beijing en de noodzaak veel pakken en shirts  mee te nemen. Uiteraard eindig ik met veel te veel bagage w.o. ook veel te veel boeken. Zo'n week is goed voor veel gesprekken en contacten, minder voor lezen ter plekke. De terugweg dan maar, al kan ook 10 uur en 35 minuten "omvliegen". Laatste telefoontjes, balen van de hockeynederlaag van de heren en dan comfortabel via de VIP (Prinses Laurentien, overigens als auteur  en stas Halbe Zijlstra) de KL 697 in. Het met een busje naar een trap rijden is erg ouderwets en prettig. Binnen licht directeur en vriend Henk Proepper het programma toe, en er is verder meer dan genoeg te bespreken.  Na lange tijd weer eens een verre vlucht, vroeger routine, nu aparte uitzondering, niet onprettig. Hapjes, drankjes en diner, nu zelfs met design spullen. Het KLM Delfts Blauw huisjes van de business class ontbreekt niet. Na een doorwaakte nacht -dat verandert nooit-komen we rond negen uur locale tijd in Beijing aan. Onmiddellijk gaat er iets logistieks mis: een deel van de vrij grote equipe (OCW, KNAW/NWO, Fonds)  onder wie Henk en ik mogen niet in de VIP room. We pakken zelf onze bagage, niets mis mee, maar we geraken in een busje dat wegrijdt zonder een paar delegatieleden. Enfin, pas tegen elf uur in hotel  Kempinski, volgens de reisgids gelegen in een "bubble of opulence" met het ernaast gelegen Lufthansa Shopping Centre dat idd meer weg heeft van de Bijenkorf dan de sobere  en rommelige winkeltjes in het oude China. Na een welkome maar korte douche rijden we met een 5 mans ploeg van het Fonds naar de organisatie van de Boekenbeurs. Ik stel voor dat ik als voorzitter naast de directeur ook iets zeg, wat direct grote verwarring veroorzaakt. Chinezen houden niet van improvisaties maar wijzigen zelf de programma's voortdurend en tot vlak voor het moment suprême. In mijn korte toespraak refereer ik aan Open Landscape, Open Book, het moto van het Nederlandse paviljoen, en trek dat door tot open dialoog met daaraan toegevoegd de notie van cultuur als middel tot confrontatie naast het typisch Chinese pleidooi om van elkaars cultuur te leren (en die als zodanig te respecteren...). De interactiviteit van de persconferentie is niet geweldig, maar we slagen erin het nodige voor het voetlicht te brengen over ook de gedachten achter de NL aanwezigheid hier als gastland of "country of honor" van de Beurs . Maar er zal altijd wel iets blijven hangen denk/hoop ik. 's Middags schuif ik aan bij de eerste van vele gesprekken met de Nederlandse pers. De GPD bijt het spits af. Goede vragen die verder gaan dan het al dan niet dragen van het Amnesty speldje als protest tegen de idd belabberde situatie van de mensenrechten in het land. De optiek is dan veeleer zo hoe je door engagement en contact een langere termijn ontwikkeling ten goede kan bevorderen. Uiteindelijk zal het besef veld moeten winnen dat een open economie niet zonder een open(er) staats -en dus partijbestel kan. Maar daarvoor is er nog veel te overwinnen aan Chinese angst voor het onbekende en zal ook bij directe aanleidingen als huisarresten en aanhoudingen ook door de Nederlandse overheid en politici moeten worden gehandeld en geprotesteerd. Literatuur kan net als onderwijs een soft power zijn met pen en het vrije woord als wapens.  Een boodschap die zich niet zo makkelijk als lekkere one liner laat samenvatten laat staan verkopen zoals we de hele week zullen merken.

Met de Nederlandse pers op het dakterras van de "Bookworm", een boekhandel mn voor expats met goede koffie en eten en een aardige collectie die zeer aan Kramer hartje Washington bij Dupont Circle doet denken. We treffen bekende gezichten als Oscar Garschagen, NRC maar ook de mensen van de NOS en RTL. De vragen zijn kritisch genoeg want de lege stoel van de Nobelprijswinaar en kunstenaar Wei Wei liggen nog vers in het geheugen. Henk en ik refereren aan het Nederlandse provincialisme, een thema dat ik ook in de Volkskrant kort aanstipte. Toch uitkijken besef ik want de zorg om mensenrechten is niet voor niets universeel. Maat en methode zijn nu vooral aan de orde, en wat werkt uiteindelijk het meest effectief,  actie voor of achter de schermen? Na een lange zit van meer dan twee uur met ook nog 1 op 1 gesprekken lopen we naar een uiterst Chinees  restaurant weggestopt in een wat goedkoper aandoend warenhuis. Je moet hier wel de weg weten of op zijn minst de taal spreken en dat doe ik geen van beide.. Een ambassademedewerkster is op de fiets en waarom niet... De maaltijd is levendig en zeer scherp qua kruiding van de gerechten. Als de gesprekken wel erg binnen de kring van de correspondenten komen vertrekken Henk en ik cs naar het hotel. We zijn eigenlijk al twee dagen up and running. Tijd voor het bed na een traditioneel laatste gesprekje in de hotel lounge, TV en lezen. Ik word twee keer in de eerste slaap wakker gebeld, kan gebeuren want niet iedereen weet dat ik hier ben en er is 6 uur tijdsverschil, maar bevorderlijk voor de slaap is het niet. Heel vroeg wakker waarna de US Open op TV uitkomst bieden. Toch nog even ingeslapen.

Dinsdag begeleiden we Prinses Laurentien naar een conferentie over uitgeven en lezen in het digitale tijdperk. Ze zou als eerste spreken, maar dat wordt na anderhalf uur onafgebroken Chinese speeches de zevende. Wonderlijk en niet zo wellevend. De illustrator van haar kinderboek Mr Finney Sieb Posthuma en zijn vriend zien het glimlachend aan. In de pauze wordt ze honderduit gefotografeerd. De laatste keizer mag bijna een eeuw weg zijn, voor royalty hebben Chinezen nog wel een (heilig) ontzag.  Koffie en gesprekjes in de lounge die nu vol loopt met NL uitgevers en schrijvers , allen net als wij gisteren, redelijk gekraakt van ruim 10 uur vliegen. Ik lees en spreek met medewerkers van het Fonds Beeldende Kunst en Vormgeving (BKVB), dat op het punt staat te moeten fuseren met de Mondriaan Stichting o.m. vanwege de zeer forse bezuinigingen. Benieuwd of Halbe Zijlstra deze week nog zal benutten voor contact en overleg maar dat blijkt nu de bijl eind juni is gevallen niet of nauwelijks het geval. Zal de OCW begroting nog wat veranderen? Ik betwijfel het. Einde ochtend uurtje sport in zwembad en fitness, een goed hotel heeft wel zo zijn voordelen. Ik lunch met directeur, staf en tolk van het Fonds. Een goede tolk, Mark Leenhouts, is een kostbare asset in zo'n week. Hij wordt zwaar ingezet, gelukkig zijn er nog andere mn sinologen die de kunst verstaan. In de middag een kringgesprek met enkele Nederlandse auteurs , Margriet de Moor, Ramsey Nasr, Ingrid en Dietrich Schubert (kinderboeken) en Herman Koch, net terug uit de VS en nu hier. De vragen van Chinese geïnteresseerden zijn nogal timide en graven niet diep. Wel blijkt als steeds echte interesse in Nederland en haar literatuur. Die strekt zich ook uit (en soms wel met name) naar de non fictie. Wie weet pakt China nog wat op van bijv Geert Mak over stadsontwikkeling, Thijs Goldschmidt over milieu en Midas Dekkers over gedrag van mens en dier.  Het boek van Margriet de Moor over de watersnoodramp 1953 is mogelijk ook van interesse, hoewel ik het gevoel heb dat op Chinese schaal die ramp als betrekkelijk wordt gezien.. Einde middag in twee bussen naar het nieuwe congres-en muziekpaleis, vlakbij Tiananmen. De schoolreisjes atmosfeer is er maar blijft binnen de perken. In de reusachtige muziekhal hebben we de Kleine Zaal ter beschikking. Eerst krijgen sinologen o.w. de Nederlander Kristofer Schipper een prijs, later is er na een buffet de opening van Nederland Gastland. Han Bennink slaat zowat het toneel en wat erop staat aan flarden, voor China redelijk ongekend denk ik (en dus leerzaam). Ramsey Nasr leest twee mooie gedichten, Margriet verhaalt over Zeeland 1953m Adriaan van Dis haalt herinneringen op aan een eerder verblijf, lang geleden, en Ivo Janssen speelt geweldig piano. Eerder uiteraard toespraken, veel toespraken. Halbe Zijlstra spreekt, gelukkig, over de waarde van een echt open samenleving. Na afloop is er geen taxi te krijgen op Tiananmen, de bus is weg, dus dat wordt de metro. Modern, schoon, snel en goedkoop. 's Avonds laat ook niet zo druk meer, dus geen Japanse toestanden.. In het hotel met de ook 's avonds hitte van 30 graden en een niet echt heldere lucht moet bier verlichting brengen. De Biergarten van Kempinksi geeft soelaas. Bizar is wel Chinese meisjes te zien in dirndl jurken. Ach, de formule blijkt te werken. De sfeer buiten is uitgelaten te noemen, Ramsey Nasr doet me zijn levensverhaal met 18 jaar België.

Woensdag vroeg naar de beurs waar de dagen tevoren velen keihard hebben gewerkt om alles klaar en mooi te krijgen. De officiële opening in de hal is zeer Chinees. Op het podium  VIP's  o.w. ook een Nederlandse wetenschappelijke uitgever en jaarclubgenoot Herman Spruijt, in de zaak kijken Laurentien en anderen o.w. ik tegen de ruggen van  tientallen fotografen aan. Apart. Intussen keiharde (Western/musical) muziek en uiteraard toespraken. Halbe is iets minder politiek dan gisteren. Daarna een echte beursdag. Zodra het hoge bezoek is verdwenen (er zijn ook nog andere  wetenschappelijke en cultureel/museale activiteitenwaar NL bij is betrokken waarvoor de gemeente Amsterdam mn is overgekomen) wordt het een "gewone beursdag". Voor mij zonder vergelijkingsmateriaal van Frankfurt etc. lastig aan te voelen. Ik zie veel activiteit in de vele standjes in ons met fraai wolkendek en blauwe hemel bedekt paviljoen. De vormgevers deden het (ook) goed! Er wordt druk gesproken en gedaan, misschien wel gehandeld, maar tegenkant  bij de drukte is dat er in no time handtassen, telefoons etc zijn gestolen. De politie rukt massaal uit maar de dader is foetsie. Een lange beursdag want de nr 5 van het regime komt langs, de hal is vrijwel geheel ontruimd en niemand mag er in of uit. Uiteindelijk komt de topman rond half vijf, gekleed in een eenvoudig open hemd, een dracht die de entourage klakkeloos kopieert. Het "gesprek" met Laurentien, Henk, Halbe en mij is niet zeer diepgravend to put it mildly. Hij krijgt een boek aangeboden en er worden algemeenheden uitgewisseld, van een nogal feestelijk karakter. Had dat anders gekund of gemoeten? Het eerste betwijfel ik zeer, het tweede beamen is zonder het eerste in orde te hebben nogal gratuit. In de avond diner bij de Nederlandse Ambassadeur Rudolf Bekink. Hij woont in een ultramoderne woning van de Nederlandse architect Postel, in Wassenaar ook geen onbekende. Het buffet is in no time op, want het aantal bezoekers was in de loop van de dag tot 100 gestegen(...). Nederlanders in den vreemde zijn meestal  wat losser (en hongeriger), en daarmee wordt een ambassade al snel een (gewaardeerd) "gratis" restaurant. Ik ken Rudolf al lang en kom bovendien een oud fractiemedewerkster tegen. Om half tien in de stromende regen lopend naar huis, lekker gevoel na alle hitte en benauwdheid. De Biergarten is nog lang open..

Donderdag is alles door de regen helderder en milder. Ik ga in op een "spijbel" invitatie van ex OCW collega Sabine Gimbrere. We bezoeken het moderne kunstcomplex 798, veel ateliers en galeries, maar snel van hip tot commercieel aan het veranderen. Ik koop twee werkjes. 's Middags beurs met Adriaan van Dis, de van Gogh brieven en Midas Dekkers over sportverdwazing. In de ochtend heeft Laurentien alweer twee presentaties en workshops gegeven. Kinderboeken zijn in China met onze bekende topillustraties zeer "hot".  Kader Abdolah  leest over zijn zoektocht naar de vrijheid, dat maakt indruk. Sommige activiteiten zijn niet op de beurs, maar in de stad, de Bookworm en het  Ullens Center for Modern Art, omgedoopt tot Café Amsterdam, in het eerdergenoemde 798. Soort Holland House maar zonder Heineken en sport.

Henk en ik gaan naar de Belgische receptie, het Vlaamse Fonds voor de Letteren doet met ons mee en met Suske en Wiske is al een eerste succes binnen, en waarom ook niet. Ook onze strips en cartoonisten doen volop mee, in een beeldcultuur van groot belang. Ik draag een speldje met een kruising van een panda (Chinees) en een leeuw (NL). Humor, soms een goed wapen. Na de  receptie gaan Henk en ik a 2 goed spreken over de toekomst. De maaltijd is overvloedig maar na een uur is veel weggezakt. In de lobby nog veel schrijvers die deels verslag doen van  de avondoptredens. We volgen ook de vaderlandse pers op de diverse schermen van I phones, pad's etc. Ik maak het niet extreem laat want morgen vroeg op voor vertrek naar NL. Koffers half gepakt, boarding pass geprint en de wekker op 7 uur (1 uur 's nachts NL tijd). Het lukt vrijdag allemaal en om 11 uur zitten we in het vliegtuig. Onderweg praat ik met buurman KNAW president Robbert Dijkgraaf o.m. over het Wassenaarse NIAS, en lees ik in het hartverscheurende Tonio van A Th F vd Heijden. Om half vijf ben ik thuis in Wassenaar, met die 6 uur is het een klein wonder. Ietwat daas, maar niet echt gejetlagd. 's Avonds eten bij Broeders en genieten van toch nog mooi weer. 's Avonds stel ik om 1 uur vast dat ik 24 uur op ben, dus wel genoeg. Ik bereid me voor op een radio optreden zaterdag bij Spijkers, in de debat met Amnesty directeur Eduard Nazarski. Waarom geen speldje op, waarom geen expliciet protest? Ik verbeeld me dat ik de goede antwoorden wel paraat heb.

Snel naar...